Ditën e premte datë 26 janar 2018, në ambientet e subjektit “Center Shqiptare”, Berat, u zhvillua mbledhja e Bordit dhe Asamblesë së Përgjithshmë të Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë. Çështjet që u trajtuan për diskutim në këtë mbledhje ishin:

1. Prezantimi i raportit vjetor 2017, kryesisht: Objektivat e 2017, Shërbimet e shoqatës gjatë 2017, Sektorët që përfaqëson AMU, Komitetet e politikave, Aktivitete AMU gjatë 2017, si dhe ku përfshihet si anëtare AMU. Gjithashtu u prezantuan dhe nje sërë objektivash për 2018.
2. Diskutime në lidhje me vijimësinë e bashkëpunimit për vitin 2018 ndërmjet Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë dhe Klubit të Prodhuesve të Kosovës;
3. Diskutime në lidhje me iniciativën “Made in Albania”;
4. Diskutime në lidhje me funksionimin e Bordit Drejtues;
5. Zgjedhja e Presidentit te ri të shoqatës për periudhën janar – qershor 2018 u zgjodh z. Filip Gjoka, si dhe zëvendës presidentët u zgjodhën z. Bardhyl Baltëza dhe z. Sokol Kraja.

Mbledhja e rradhës së Bordi dhe Asamblesë u përcaktua në muajin shkurt të 2018.

[slider style=”flat” category=”Mbledhje Asambleje 26 janar” orderby=”date” order=”ASC”]

Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë, Klubi i Prodhuesve të Kosovës dhe Forumi i Përbashkët të Prodhuesve Shqiptarë, u mblodhën sot për një deklaratë për shtyp në lidhje më hapjen e kufijve tregtare Shqipëri Kosovë.

Z. Nagip Fejzi, Kryetar i Forumit të Përbashkët të Prodhuesve Shqiptarë, në fjalën e tij tha: “Jemi këtu prezent, unë si Kryetar i Forumit të Përbashkët të Prodhuesve Shqiptarë, z. Bardhyl Baltëza si Kryetar i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë dhe z. Astrit Shabani si Kryetar i Klubit të Prodhuesve të Kosovës. Siç e dini, dy ditë para pati një deklaratë, e cila na shqetëson ne si prodhues të Kosovës dhe Shqipërisë. Ne kemi një bashkëpunim shumë të mirë mes prodhuesve të Shqipërisë dhe Kosovës, por kemi dhe disa pengesa të cilat pengojnë bashkëpunimin tonë më të mirë. Pas asaj deklarate ne e pamë të arsyeshme të takohemi këtu në Tiranë dhe të jemi të gjithë së bashku të tregojmë, që ne si prodhues jemi të sigurt që ato deklarata nuk janë me qëllim. Jemi këtu për t’ju treguar atyre afaristë apo atyre biznesmenë, të cilët flitet se pengojnë nënshkrimin e marrëveshjeve mes dy qeverive, që shpresojmë se gjithçka që është thënë, nuk është e vërtetë, por nëse do të ketë diçka të vërtetë ne jemi të gatshëm t’i presim dhe ta diskutojmë. Shpresoj që pas kësaj deklarate çdo person që do të ketë nevojë, të na kontaktojë. Ne jemi këtu për të bërë më të mirën dhe jo për të bërë përçarjen e bizneseve. Keqinterpretimet ndodhin zakonisht në këto vende. Ju falënderoj edhe njëherë për prezencën dhe nëse do të keni ndonjë pyetje, ne jemi këtu për të dhënë sqarime”.

Z. Bardhyl Baltëza, President i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, në fjalën e tij u shpreh: “Dua të theksoj dy probleme. Ne jemi këtu për t’ju thënë që prodhuesit shqiptarë nga të dy anët e kufirit kanë propozuar prej kohësh qeverive shqiptare për unifikimin ekonomik midis dy vendeve dhe sinqerisht nuk shohim asnjë pengesë midis nesh, nuk ka midis nesh njerëz që janë kundër këtij bashkimi ekonomik. Dhe unë besoj, në frymën e Komunitetit Europian që ekonomitë mund të bashkohen dhe ne nuk bëhemi pengesë për këtë. Jemi ne promotorët përpara qeverive tona për ta shtyrë përpara këtë proces. Kanë mbetur probleme burokratike, të cilat ne shpresojmë, te paktën dy qeveritë si e Kosovës dhe Shqipërisë parimisht janë dakort dhe na habit fakti që mund te ketë disa probleme të vogla të cilat në thelb janë të parëndësishme, të cilat ne duhet t’i kalojmë shumë shpejt”.

Pyetje: Deklarata që erdhi nga Ministri i shtetit për Diasporën, mendoni se ishte e pabazë dhe nuk ka biznes që e pengon një proces të tillë?

Z. Bardhyl Baltëza: Të paktën në mbledhjen që bëmë midis shoqatave të prodhuesve në Shqipëri e Kosovë, nuk ka njerëz që janë kundër këtij bashkimi. Nëse ka, le t’i themi hapur, me emra që t’i kuptojmë dhe arsyet e tyre. Ne nuk jemi për përjashtimin për asnjë, jemi dakort që nëse ka keqkuptime apo mendime të kundërta, t’i diskutojmë dhe sqarojmë këto probleme. Shikoni, më besoni që fryma e bashkëpunimit midis bizneseve prodhuesve të Shqipërisë dhe Kosovës, ka qenë shumë përparimtare. Kjo sepse ne duam të ndërtojmë një ekonomi si një komb. Fati na solli që jemi dy shtete por duam të ndërtojmë një ekonomi komplementare, te mos dëmtojmë njëri tjetrin por të ndihmojmë njëri tjetrin.

Koha po vjen që kufijtë ekonomike do të hapen dhe ne nuk duam të jemi mes atyre vendeve që mund ta pësojnë nga kjo. Pra paraprakisht për këtë ia kemi kërkuar qeverive tona.  Le të hapim ekonomikisht kufijtë midis dy vendeve tona, të ndërtojmë një plan se si do ta zhvillojmë këtë ekonomi, të mos bëjmë shpenzime të dyfishta që sjellin humbje, të mos kemi konkurrenca të dëmshme midis njëri tjetrit, por t’i rregullojmë këto gjëra në mënyrë zyrtare dhe të hapur.

Pyetje: Ka pasur një sërë marëveshjesh midis dy qeverive, asaj të Kosovës dhe Shqipërisë për bashkimin ekonomik. Konkretisht a mund të na thoni cfarë lehtësirash keni përfituar ju deri më tani?

Z. Bardhyl Baltëza: Ne eksportojmë në Kosovë dhe Kosova eksporton në Shqipëri sikur eksporton Kina në Itali. Në aspektin ekonomik njëlloj eksportojmë nuk kemi ndonjë ndryshim të madh. Lehtësia e fundit ka qënë vendosja e një pike doganore e jo dy, por ne shpresojmë që meqënëse qeveritë tona janë angazhuar për këtë të çuar përpara këtë proces, gjithcka të ecë në rrugën e duhur

Pyetje: A jeni kundër për hapjen e tregut Ballkanik?

Ne nuk jemi kundër për futjen e Shqipërisë në Evropë dhe nuk jemi kundër edhe për hapjen e tregut Ballkanik, por duhet kuptuar mirë që përgatitja e ekonomisë Shqiptare për të hapur dyert për tregun Ballkanik duhet të ketë një periudhe 2 – 3 vjeçare dhe të bëhet një studim për fushat ku do hapet. Ne nuk jemi kundër hapjes së tregut ballkanik dhe madje e inkurajojmë por me një kusht që paraprakisht të  bëhet një studim qoftë për tregun e Shqipërisë qoftë për të Kosovës sesi do të hapet ky treg. Të unifikohet një pjesë e kostove, një pjesë e drejtimeve të ekonomive tona. Duam që qeveritë tona të bashkëpunojnë me ne, për të drejtuar këtë hapje në mënyrë të tillë që mos të ketë kolaps.

Kemi një vit që i kërkojmë qeverive tona zyrtarisht të ketë një hapje midis ekonomisë së Kosovës dhe Shqipërisë dhe kjo ekonomi të jetë më pas e aftë të përballojë ekonominë e ballkanit.

Ne brenda vetes kemi produkte shumë konkurruese, por mos harroni një gjë që qeveritë e Ballkanit të gjithë subvencionojnë, dhe kërkojmë nga qeveritë tona që duhet të kenë një program të studiuar mirë dhe të ballafaquar me të gjithë ekonomitë e Ballkanit.

Z. Astrit Shabani, kryetar i Klubit të Prodhuesve të Kosovës: “Ne jemi tre organizata që kemi marrëdhënie të shkëlqyera ndërmjet njëra tjetrës dhe fokusi kryesor i joni është heqja e çdo barriere që na pengon të qarkullojmë lehtshëm.

Për sa i përket rasti që jemi mbledhur këtu, ne kemi ardhur si prodhues t’i dëshmojmë secilit prej jush që nuk ka asnjë pengesë, asnjë vonesë, asnjë dëshmi. Nëse ka raste në fjalë jemi të hapur të diskutojmë. Është kërkesë e prodhuesve që të unifikohemi, të jemi të lirë dhe të hapur, mos të  ketë asnjë pengesë. Më vjen mirë që Shqipëria ka qenë më shumë prezent në vitin 2017 se vitet e tjera dhe shpresoj të jenë edhe më shumë në vitet në vazhdim.”

Arben Shkodra, Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë thotë në një intervistë për Monitor se situata me nxitimin për hapjen e tregjeve rajonale është alarmante, pasi pasojat e mospërgatitjes do të jenë fatale dhe të pakthyeshme. Në fillim do ta ndiejnë fabrikat, të cilat ose do të përthithen nga fabrikat rajonale në rastin më të mirë ose do të falimentojnë, pohon ai.

Shkodra shton se bizneset nuk janë vënë në dijeni as formalisht për planin për krijimin e një tregu të përbashkët rajonal, ndërsa Serbia ka tre vite që punon në këtë drejtim, duke pasur një avantazh të lartë në raport me ne. Kësaj i shtohet dhe fakti që pothuajse gjithë rajoni po ndjek politika subvencionimi ndaj prodhimeve vendase, ndryshe nga Shqipëria.

Zoti Shkodra, Shqipëria është pjesë e një plani për krijimin e një tregu të përbashkët rajonal, si po pozicionohen prodhuesit vendas?

Po, është vërtetë. Por teksa ne nuk jemi vënë në dijeni as formalisht për këtë plan, Serbia ka tre vite që punon në këtë drejtim. Serbia është vendi i vetëm i cili ka ecur më përpara me qasjen e tregut të lirë në rajon. Maqedonia gjithashtu ka qenë shumë agresive me lehtësimet që ka bërë për investimet e huaja. Këto janë ato që në po shohim në rajon dhe ne themi a jemi gati ne?

Në këtë kuadër lind pyetja: a ka një analizë për efektet që do të ketë procesi i krijimit të zonës së lirë ekonomike? Marrim si shembull si është çmimi i qumështit në Shqipëri dhe në rajon, duhet të analizojmë të gjithë çmimet e prodhimeve tona me ato në rajon. Por po të marrim në analizë kostot për çdo produkt do të shohin se produktet tona janë më të shtrenjta.

Në momentin e qasjes së zonës së lirë, normalisht mbreti i tregut është çmimi. Produkti me lirë do të dominojë tregjet, pasi rregulli i artë i tregut të lirë është çmimi. Produktet shqiptare nuk do të jenë të afta të mbijetojnë më shumë se gjashtë muaj pas produkteve të importit. Pas gjashtë muajsh, tregu vendas do të kapet tërësisht pasi mallrat e importit për të njëjtën cilësi do të ofrojnë çmime më të lira. Atëherë kemi disa detyra shtëpie për të bërë. Shteti duhet të ulet me prodhuesit urgjentisht.

Si do të funksionojë zona e lirë e tregtisë në rajon?

Situata është alarmante. Zona e lirë ekonomike e rajonit është paradhoma BE-së. Nëse ne nuk e bëjmë mirë këtë ushtrim, imagjino çfarë do të ndodhë kur të firmosësh marrëveshjen finale të anëtarësimit me BE-në, një produkt polak, hungarez, rumun apo bullgar do të vijë shumë herë më shpejt nëse nuk do të kemi barriera. Nëse në këtë moment, nëse ti nuk ke analizuar dhe nxitur prodhimin vendas, atë pjesë me të cilën ti konkurron, pasojat do të jenë të rënda.

Por ky proces nuk do të thotë vetëm incentiva fiskale, por identifikim, markim dhe promovim i markës “made in Albania”. Gjatë periudhës së stabilizimit, ne duhet të kemi krijuar të gjitha mundësitë maksimale që prodhimet tona të kenë qasje në tregjet europiane.

Serbia, në këtë moment, po punon në mënyrë që përthithë prodhimet e rajonit dhi t’i shesë ato si marka të saj në tregjet e huaja. Pra janë disa gjëra që duhet të merren në analizë. Serbia ka edhe pozitë të favorshme gjeografike, pasi është më afër vendeve të Europës Qendrore. Por, përveç Serbisë, të gjitha vendet e tjera në rajon po përparojnë. Situata është alarmante, pasi pasojat e mospërgatitjes do të jenë fatale dhe të pakthyeshme.

Në fillim do ta ndiejnë fabrikat, të cilat ose do të përthithen nga fabrikat rajonale në rastin më të mirë ose do të falimentojnë. Serbia tani ka miratuar një ligj shumë të mirë për industrinë e riciklimit.

Ne duhet të ulemi dhe të analizojmë me seriozitet çdo sektor. Secili nga vendet po ecën. Edhe Kosova madje ka bërë shumë hapa para. Parlamenti i Kosovës i ka dhënë një hapësirë të veçantë klubit të prodhuesve duke iu lënë në dispozicion ambiente dhe zyra brenda Kuvendit, me qëllim që propozimet dhe shqetësimet e tyre të trajtohen në kohë nga ligjvënësit. Ky është një veprim konkret i shtetit të Kosovës për të marrë në konsideratë potencialet dhe mbrojtjen e prodhimit të vet.

Po Shqipëria a ka avantazhe?

Kemi veshmbathjet me cikël të mbyllur, vajin e ullirit, ujin, peshkun, minerale etj. Ne fillimisht duhet të identifikojmë produktet unike shqiptare, pra një lloj shporte me prodhime me të cilat ne mund të konkurrojmë tregjet rajonale. Kjo shportë duhet fillimisht të evidentohet dhe më pas cikli i prodhimit të secilit prej artikujve të lehtësohet nëpërmjet politikave mbështetëse, të cilat duhet të udhëhiqen nga qeveria. Për shembull, vajin e ullirit e kemi unik.

Por më parë duhet të ndërtojmë një strategji se si mund ta lehtësojmë vajin e ullirit dhe ta bëjmë atë të aksesueshëm në tregjet rajonale. Në të njëjtën mënyrë duhet të trajtojmë edhe prodhimet e peshkut, të cilin duhet të mendojmë ta përpunojmë, t’i rrisim vlerën dhe më pas të mundësojmë eksportin. Pra në bazë të gjithçkaje duhet të jetë ekonomia komplementare. Ne duhet të zhvillojmë prodhimin e produkteve me të cilat mund të jemi lehtësisht konkurrues në rajon.

Por ndërkohë, çfarë po bëhet për t’i paraprirë situatës?

Po presim që qeveria të organizojë tryezën zyrtare me ne ku të na thotë se çfarë ideje kanë ato për procesin dhe çfarë angazhimi duan që të kemi ne në këtë proces. Pastaj menjëherë duhet të ngrihen tryezat e përbashkëta në mënyrë që ne të nisim me zgjidhjen e problematikës. Ne kemi disa problematika që duhet t’i diskutojmë.

Cilat janë problematikat?

Ne kemi disa problematika, ku së pari shohim mungesë vëmendje ndaj prodhimit vendas. Ne kemi paraqitur disa kërkesa për të lehtësuar prodhimin vendas, të cilat nuk u morën në konsideratë në paketën fiskale të vitit 2018. Por gjatë vitit të ardhshëm, ne presim qasje me procedura lehtësuese. Ne duam që në këtë kuadër të rishikohet e gjithë procedura për stimulimin e prodhimit vendas, taksat dhe tarifat ndaj tyre, gjë të cilën shtetet e tjera tashmë po e bëjnë. Ne duam që të rishikohen disa elemente të kostos, të cilat kanë të bëjnë me taksat dhe kosto të shtuara. Rishikimi i tyre është shumë i lehtë. Ne tani i kemi të gjitha të evidentuara.

Të nxitet prodhimi vendas

Ne shohim mungesë vëmendje ndaj prodhimit vendas. Ne kemi paraqitur disa kërkesa për të lehtësuar prodhimin vendas, të cilat nuk u morën në konsideratë në paketën fiskale të vitit 2018. Por gjatë vitit të ardhshëm, ne presim qasje me procedura lehtësuese.

Çfarë ndërhyrjesh duhen?

Janë një sërë ligjesh, VKM dhe udhëzimesh që duhet të ndryshohen, procedurash dhe tarifash që ulin kostot dhe e bëjnë konkurrues prodhimin vendas. Nuk mund të ketë prodhimi vendas taksa të shtuara territoriale. Nuk mund të ketë taksa vendore. Këto taksa duhen vënë ndaj magazinave doganore dhe ndaj mallrave të importit. Duhet të aplikohen lehtësi procedurale, sidomos ato që kanë të bëjnë me procedurat doganore dhe duhet hequr urgjentisht një taksë për ambalazhin. Është një taksë e cila e vetme e rëndon produktin tonë edhe në eksport. Duhet të ketë një regjim të veçantë për procedurat doganore për artikujt agroushqimor.

Duhet shmangur radha, pasi ushqimet prishen dhe skanimi nuk duhet të përdoret për të gjitha këto produkte. Ne kemi probleme me skanimin. Për shkak të kanabisit, çdo eksport skanohet. Kjo duhet të jetë me kampionim. Kemi edhe kostot e energjisë elektrike në prodhim. Nuk duhet të tarifojmë njësoj si për magazinën e importuesit edhe për atë të prodhuesit, nëse duam të kemi prodhimin vendas të lehtësuar. Ju keni parë që çmimi i birrës së importit është më i lirë se prodhimi vendas, pasi prodhuesi atje ka çmim më të lirë energjie dhe taksa më të ulëta në tërësi.