Lajme

Bashkimi i Prodhuesve Shqiptare ka vijuar me zhvillimin e tryezave teknike ne lidhje me “Zhvlerësimin e monedhës së huaj dhe ndikimi tek prodhuesit-eksportuesit vendas”.

Prodhues/eksportues, ekspertë ekonomikë të pavarur janë bërë bashkë në këtë tryezë për të analizuar situatën, cilat janë shkaqet, pasojat dhe humbjet, cilat shoqëri po rrezikojnë më shumë nga kjo situatë e cila po i çon deri në falimentim të biznesit të tyre.

Tryezat teknike në lidhje me këtë problematikë do të vazhdojnë edhe në ditët në vazhdim deri sa Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë të dal me një qendrim zyrtar dhe për t’i kërkuar Qeverisë shqiptare ndërmarrjen e masave për stabilizimin e situatës.

[slider style=”flat” category=”Tryezë teknike sektoriale Zhvlerësimi i monedhës së huaj” orderby=”date” order=”ASC”]

Duke marrrë në konsideratë problematikat dhe shqetësimet që janë përcjellë nga shumë prej prodhuesve shqiptarë, në lidhje me ndikimin serioz të luhatjes së kursit të këmbimit të monedhës vendase dhe monedhave të huaja gjatë dy muajve të fundit, Bashkimi i Prodhuesve Shqiptare zhvilloi gjatë ditës së sotme një tryezë diskutimi me temë “Zhvlerësimi i monedhës së huaj dhe ndikimi tek prodhuesit-ekportuesit vendas”.

Të pranishëm në këtë takim ishin përfaqësues nga sektorë të ndryshëm të industrive prodhuese-ekportuese, si dhe ekspert nga fusha e ekonomisë dhe tregtisë. Përgjatë këtij takimi të pranishmit u shprehën mbi situatën në të cilën kompanitë e tyre ndodhen nga luhatjet e monedhës së huaj, si dhe rezultoi se kompanitë më të prekura janë kompanitë 100% “Made in Albania”, përfshirë këtu dhe lëndën e parë.

Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë, si një nga anëtarët themelues të “Innovation Hub”, mori pjesë në takimin që u zhvillua gjatë ditës së sotme, datë 2 maj 2018, me temë “Startup – Inovacioni – E ardhmja”, organizuar nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit, drejtuar nga znj. Mirlinda Karçanaj.

Në takimin joformal, ku u njoftua që brenda fundit të qershorit “Innovation Hub” do të vijë me një funksion dhe ambient krejt të ri, u fol kryesisht për nevojat e startup-eve në Shqipëri, hartimin e një plani efikas për veprimtarinë dhe përdorueshmërinë e qendrës, angazhimin e industrive prodhuese për të mbështetur start up-et dhe inovacionin, por edhe për nismat ligjore që janë duke u hartuar për t’i bërë startup-et shqiptare më të sigurta dhe më të qëndrueshme brenda dhe jashtë vendit.

Në aktivitet ishin të ftuar, z. Arben Shkodra, Sekretar i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, znj. Vilma Tomço nga Autoriteti Kombëtar për Çertifikimin Elektronik dhe Sigurinë Kibernetike, drejtuesja e “Innovation Hub”, znj. Ada Ilia, përfaqësues të kompanive të suksesshme, si “Microsoft”, përfaqësues të startup-eve të konsoliduara në treg dhe të atyre që pritet të kenë impakt në të ardhmen.

Z. Shkodra bëri më dije se tashmë ka nisur hartimi i legjislacionit përkatës, duke përmendur se në shumë aspekte ekipet hartuese të nismës ligjore i janë referuar vendeve më të zhvilluara europiane. Ai prezantoi një pjesë të shkurtër të punës së bërë deri tani, ndërsa ftoi të pranishmit që të jepnin kontributin e tyre duke sugjeruar konkretisht propozime, për të cilat shprehu mbështetjen se do të shihen me përparësi për të qenë pjesë e pikave në projektligjin specifik.

Në fund të aktivitetit, të pranishmit hodhën ide dhe propozime për misionin e ri që duhet të ketë “Innovation Hub”, për funksiomin efikas koherent të tij, për mbështetje të vazhdueshme nga ana e institucioneve shtetërore etj.

[slider style=”flat” category=”Startup” orderby=”date” order=”ASC”]

Në një intervistë të dhënë për Agjencinë Telegrafike Shqiptare,  Sekretari i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, z. Arben Shkodra thotë se, prodhuesit prej shumë kohësh po kërkojnë që të jemi një hap më tej në përafrimin me BE-në.

Rekomandimi i dhënë nga Komisioni Evropian për çeljen e negociatave të Shqipërisë me Bashkimin Evropian konsiderohet një lajm pozitiv për prodhuesit shqiptarë.

“Është e domosdoshme ta shohim si lajm pozitiv dhe mundësi e mirë për të filluar me hapat e tjerë. Do të hymë në një proces që është monitorim dhe ekzaminim së bashku me Komisionin Evropian e të gjitha hallkat e zinxhirëve të BE, për të bërë një monitorim se sa të përafruar e kemi legjislacionin, kush janë ato boshllëqe që kemi dhe çfarë rrugëtimi duhet për të arritur deri në plotësimin e kritereve për të arritur në BE”, deklaroi Shkodra.

Mund t’u konfirmoj, shprehet ai, se biznesi prodhues shqiptar është jo vetëm i informuar, por edhe i gatshëm për të kontribuar në këtë proces. Produktet shqiptare, janë tashmë të pranishme në tregun evropian, por edhe në tregun botëror.

“Ne eksportojmë bimët medicinale, prodhimet agro-ushqimore që tashmë lejohen të dalin përtej kufijve tanë, me pjesët industriale. Ju jeni në dijeni të të rejave që kemi në fushën e fasonit, ku tashmë shumë nga prodhuesit shqiptar prodhojnë “Made in Albania” me cikël të mbyllur të prodhimit dhe aksesojnë tregjet europiane e botërore. Kjo, është bërë falë një pune mjaft të mirë të prodhuesve shqiptarë, të cilët e kanë krijuar ndërmarrjen, standardizuar dhe kanë gjetur vet tregun për të shitur produktet e tyre. Natyrisht që ka shumë punë për të bërë në lidhje me mbështetjen që duhet t’i japë qeveria dhe hallkat e tjera të saj, që janë ministritë e linjës, kësaj përpjekje titanike që prodhuesi e ka bërë i vetëm për t’a lehtësuar atë, jo vetëm në procesin e prodhimit apo transportit për të kaluar kufijtë tanë, por edhe në gjetjen e tregjeve të ndryshme, të cilat nuk do të sjellin asgjë më pak se sa përfitim në buxhetin e shtetit”, shton Shkodra.

Ai shprehet se menjëherë pas dhënies së rekomandimit nga KE, biznesi ka nisur të diskutoj me qeverinë për kostot dhe përfitimet në këtë fazë.

“Kemi filluar që sot konsultimin me ministrinë e Punëve të Jashtme, pasi ne mund të jemi përfitues shumë të mëdhenj të gjithë procesit të negocimit dhe të integrimit në BE, por edhe humbës shumë të mëdhenj dhe kjo do të varet nga mënyra se si do të ndërtohet i gjithë procesi i negocimit, kush do të jenë aktorët që negociojnë dhe së fundmi nga përfshirja e biznesit në procesin e negocimit, jo vetëm si kontributor e përfitues, por edhe si aktor i domosdoshëm, duke qenë se gjysma e kapitujve të negociatave prek drejtpërdrejt tregun, ekonominë dhe punën tonë të përditshme”, deklaroi Shkodra.

Në fund fare, shprehet ai, ne do të negociojmë për produktet tona dhe do të ishte shumë mirë që zëri i prodhuesve të dëgjohej. Nga ana tjetër, ai vlerëson se është shumë e rëndësishme që të kuptojmë se procesi i negociatave dhe integrimit europian ka të bëjë me një element shumë të rëndësishëm që lidhet me kostot që biznesi do të përballojë direkt ose indirekt, duke plotësuar ne kriteret si vend për t’u përafruar me BE-në.

“Normalisht ne nuk do të dalim pa kosto. Kompanitë do të jenë të detyruara që të përmbushin të gjitha kriteret dhe standardet, të cilat deri tani ndoshta nuk i kanë ashtu siç i ka rregullorja dhe direktiva e BE”, thotë Shkodra. Këtu, duhet edhe të fokusohet dialogu me qeverinë, për të gjetur mundësitë për të lehtësuar kompanitë prodhuese.

Hyrja në tregun e përbashkët, shprehet Shkodra, do të thotë pranimi pa kushte të çdo produkti dhe malli të standardizuar të BE, në tregun shqiptar dhe se si mallrat tona mund të jenë të standardizuara për të arritur në tregjet europiane dhe në fund diskutohet për çmimin.

Në një intervistë për revistën Monitor, Sekretar i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, z. Arben Shkodra, pyetjes se “kush po përfiton prej zhvlerësimit të euros”, i është përgjigjur: Tre janë përfituesit e mëdhenj ndaj zhvlerësimit të valutës në vend.

Së pari, importuesit, të cilët blejnë në valutë dhe shesin në lek, duke mos reflektuar asnjë ndryshim në çmimet. Nga kjo situatë, ato përfitojnë shuma të konsiderueshme dhe janë përfitues pasivë pa bërë asnjë lloj veprimi. Natyrisht nuk mundemi kurrsesi t’i paragjykojmë pasi kjo është veçse një situatë e favorshme për to, shton Arben Shkodra për “Monitor”.

Përfituesi i dytë, sipas zotit Shkodra, është qeveria, ku gjithashtu në mënyrë pasive përfiton në uljen e shifrave të borxhit të huaj për shkak të zhvlerësimit të valutës në vend. “Në çdo rast është i papranueshëm ky rol i përfituesit pasiv i qeverisë në këtë situatë për një kohë kaq të gjatë”.

Së treti, përfitues janë spekulantët e tregjeve valutore. Nëse do të kemi një ringritje të shpejtë, spekulantët, të cilët kanë edhe informacion të brendshëm do të përfitojnë tej mase. “Nëse do të kemi një rritje të shpejtë, do të të spekulojnë pasi mund të kenë shitur valutën me një çmim të lartë, e blenë atë me çmimin minimal dhe presin ringritjen për të pasur fitime të konsiderueshme. Në këtë aspekt pasiviteti, paaftësia apo mosndërhyrja e sistemit tonë shtetëror për të stabilizuar ndihmon spekulimet”.

Banka e Shqipërisë dhe Qeveria, duhet veprojnë menjëherë për të ndaluar këtë fenomen të zhvlerësimit të euros dhe dollarit në vend, rekomandon ai.

Për zhvlerësimin e euros në vend, Arben Shkodra thotë për “Monitor” se një ndër arsyet kryesore janë prurjet nga ekonomia e zezë, dhe për këtë, sipas tij, nuk ka dyshime. Ndërkohë që masat të cilat mori Banka e Shqipërisë, nën siglën e një plani veprimi për deeuroizimin e tregut, sollën një situatë kaotike, shoqëruar edhe me sjellje të çrregullta në treg, nën ndikimin psikologjik.

Sipas Shkodrës, jemi ndër të paktat ekonomi që përqafuan monedhën e përbashkët europiane shumë më shpejt sesa duhet, dhe kjo sipas tij jo për shkak të tregut, por për shkak të sistemit të ngritur.

Nga shitblerjet më komplekse, si apartamentet dhe makinat, te pagesat e hoteleve, dhe deri te dyqanet e veshjeve, monedha e përbashkët përdoret lehtësisht.

“Për mendimin tonë, qeveria mund të fillonte procesin e deeuroizimit duke ndaluar shitblerjen e apartamenteve në monedhën e huaj, të ndalonte pagesat në hotele në euro në cash, të mos lejojë shitjet e produkteve në valutë”,- tha Shkodra duke argumentuar se mund të gjendeshin mënyra të tjera për deeuroizimin e ekonomisë. Madje mënyra që do të sillnin deeuroizimin e Shqipërisë në mënyrë më graduale.

“Banka e Shqipërisë dhe qeveria duhet të ndërhyjnë menjëherë për të ruajtur dhe për të rritur konkurrueshmërinë. Nuk mund të qëndrojnë pasivë për këtë çrregullim të tregut, duke qenë se preken të gjithë eksportuesit”, rekomandon Shkodra.

Qeveria duhet të ketë kujdes në çdo politikë publike që ndërmerr, me qëllim që të sigurojë prodhuesit shqiptarë, që nuk do të ketë ndikim negativ në konkurrueshmerinë e produkteve “Made in Albania”, aq më tepër edhe në kuadër të nismave rajonale për një ekonomi të përbashkët të Ballkanit Perëndimor, tha Shkodra.

Zhvlerësimi i euros, ul më tej konkurrueshmërinë e vendit

Zhvlerësimi i euros në tregun vendas ka ndikuar drejtpërdrejtë te konkurrueshmëria. Sekretari i Përgjithshëm i Prodhuesve thotë se, aktualisht, nuk ka asnjë raport apo analizë mbi konkurrueshmërinë e ekonomisë shqiptare.

Për prodhuesit, konkurrueshmëria është një nga dy shtyllat kryesore për t’u pasur në konsideratë. Në vendet e tjera, qeveritë e përkthejnë konkurrueshmërinë si program politik.

“Nuk kemi një shifër të qartë se cilat janë nevojat reale të ekonomisë, veçanërisht për sektorin e prodhimit”, – pohon Shkodra për “Monitor”.

Me rënien euros në pikiatë, eksportuesit (prodhuesit që eksportojnë) janë ata që e pësojnë më shumë.
Për shoqëritë prodhuese eksportuese, që kanë kontratat në vazhdim me klientë të huaj, produktet e tyre do të vazhdojnë të shkojnë jashtë vendit me çmimin e negociuar më parë dhe diferenca në kursin e këmbimit do të prekë drejtpërdrejt fitimin e eksportuesit dhe duke i nxjerrë kompanitë me humbje. Në rast se prodhuesit shqiptarë rrisin çmimin, ata automatikisht humbasin konkurrueshmërinë, duke humbur edhe tregun e huaj. Në shumicën e rasteve, eksportuesit do ta kenë të vështirë të rinegociojnë çmimet e kontratave.

Si mund të mbrohen?

E vetmja mënyrë për të mbrojtur eksportuesit shqiptarë, sipas Shkodrës, është diferencimi në trajtim i eksportuesve.

Shkodra thotë se qeveria duhet të organizojë një tryezë serioze dhe permanente me prodhuesit shqiptarë. Prej saj, ne presim që të evidentohet situata aktuale, problemet që kanë prodhuesit dhe presim që angazhimi qeveritar të jetë serioz.

“Qeveria nuk ka një strategji apo plan në lidhje me konkurrueshmërinë. Ministria për Europën dhe Punëve të Jashtme nuk ka një ide të qartë të mbështetjes që mund t’u japë prodhimeve shqiptare për të aksesuar në tregjet e huaja. Qeveria, në tërësi nuk ka një ide të qartë se si mund ta mbështesë prodhimin vendas si p.sh.: diferencim në trajtim të prodhueseve kur flasim për taksat, tatimet, tarifat, procedurat etj. Shohim me keqardhje që, sipërmarrjet e rajonit po bëhen më konkurruese, pasi qeveritë e tyre kanë shtuar vëmendjen dhe përkujdesjen ndaj prodhimeve të tyre, pasi siç e dimë, profili i një vendi përcaktohet edhe nga produkti vendor.”

Gjatë paradites së sotme shoqëria EVEREST IE, një nga shoqëritë lider në Shqipëri prej 20 vitesh, në fushën e prodhimit dhe stampimit të ambalazheve plastike fleksibile prej polietileni dhe ricikluesi më i madh i mbetjeve prej polietilenit, u shkatërrua nga zjarri per arsye akoma te panjohura.

Kjo shoqëri kishte implementuar me sukses teknologjitë bashkëkohore sipas standarteve të EU, duke nxitur inovacionin në prodhim dhe duke arritur standart të lartë në produktet e saj. Prej disa vitesh produktet e saj kishin prekur tregjet rajonale dhe ndërkombëtare. Me një rrjet të organizuar mirë, kjo shoqëri mblidhte dhe riciklonte dhjetra ton plastikë çdo muaj, duke pastruar territorin nga mbetjet urbane dhe duke ndikuar drejtëpërsëdrejti në mbrojtje të mjedisit dhe tokës. Shoqëria EVERESTI IE kishte qindra të punësuar dhe renditej si një tatim pagues i rregullt në buxhetin e shtetit.

Ditën e hënë, datë 16 prill 2018, u mblodh Bordi Drejtues i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë. Anëtarët e pranishëm në takim, diskutuan dhe morën vendime në lidhje me:

• Diskutime në lidhje me organizimin e brendshëm, si dhe kompetencat dhe përgjegjësitë e organeve drejtuese të shoqatës;
• Diskutime mbi propozimet e qendrimit të shoqatës ndaj aplikimit të tarifës së koncesionarit për segmentin rrugor Milot-Morinë;
• Diskutime në lidhje me marrëdhëniet/bashkëpunimin e shoqatës me Klubin e Prodhuesve të Kosovës;
• Për miratimin e listës së ekspertëve të jashtëm, të cilët do të angazhohen rast pas rasti në lidhje me çështje të ndryshme që prekin prodhimin shqiptarë;
• Për miratimin e krijimit të fondit për veprimtaritë e përgjegjësisë sociale dhe të PR të Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë përgjatë vitit 2018.

[slider style=”flat” category=”Mbledhja e 10 e Bordit” orderby=”date” order=”ASC”]

Prodhuesit kanë dalë kundër pagesës së rrugës Durrës-Kukës, me argumentin se goditen në vlera të konsiderueshme eksportet shqiptare drejt Kosovës. Sekretari i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve, z. Arben Shkodra deklaron për Ekonomix.al se qeveria ka bërë gafa me marrëveshjen koncensionare në dëm të prodhuesve dhe eksportuesve shqiptarë, pasojat e të cilave do t’i ndjejë ekonomia.

Sa preken prodhuesit dhe eksportuesit shqiptarë nga taksa e rrugës së Kombit?

Së pari, më lejoni të qartësoj qëndrimin dhe pozicionin e Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë në këtë situatë kaotike, por edhe problematike në të njëjtën kohë. Si një organizatë, e cila është krijuar për të mbështetur prodhuesit dhe eksportuesit shqiptarë, ne kemi parë me shqetësim situatën e krijuar së fundmi, në lidhje me përplasjet e forta sociale, që ndodhen në rrugën Milot-Morinë, e cila ka sjellë një reagim të fortë, qoftë të qytetarëve, por edhe të sipërmarrjes në vend. Kjo situatë ka krijuar një pakënaqësi sociale të paevitueshme, por edhe vështirësi të shumta për sipërmarrjen prodhuese-eksportuese, sidomos ato që prekin tregun e Kosovës. Sipas nesh, kjo situatë do të mund të evitohej, nëse autoritetet shtetërore do të kishin aplikuar me kohë konsultimin publik, qoftë me qytetarët, por edhe me sipërmarrjen, e cila preket drejtëpërsëdrejti nga aplikimi i përcaktimeve të kontratës koncesionare.

Së dyti, konstatojmë me shqetësim një mungesë profesionalizmi në konceptimin e kontratës koncesionare, pasi përmendet vazhdimisht fjala “taksë”, ndërkohë që kjo vlerë është “tarifë”. Madje, gafa vazhdon edhe më tej, kur kësaj “takse” i shtohet edhe TVSH-ja. Kjo ka sjellë jo pak konfuzion edhe në analizën e ditëve të fundit, nëse është “taksë apo tarifë”. Siç e dimë, taksat në Republikën e Shqipërisë janë të përcaktuara qartazi në ligjin “Për Taksat Kombëtare”.

Së treti, e konsiderojmë të çuditshme sjelljen e qeverisë në lidhje me politikat e saj ekonomike, pasi në njërin krah diskutohen masat per “de-euroizimin” e tregut dhe nga ana tjetër, kjo qeveri harton, nënshkruan dhe implementon kontrata me sipërmarrës vendas në monedhën euro. Kjo sipas nesh, është çoroditëse dhe në vijim, krijon vështirësi për sipërmarrjen prodhuese-eksportuese. Më lejoni t’iu kujtoj për problematikën që vazhdon të sjellë ndryshimi i menjëhershëm i kursit të këmbimit, i cili dëmton rëndë eksportuesit shqiptarë.

Tani për t’iu kthyer pyetjes tuaj se sa preken prodhuesit-eksportuesit me Kosovën dhe rajonin, mund t’iu them, se deklaratat e ministrave të qeverisë se nuk do të ketë asnjë impakt në shkëmbimet tregtare janë krejtesisht të gabuara dhe ndoshta të papërgjegjshme.

Cilët janë sektorët që e ndjejnë më shumë?

Sipas të gjitha të dhënave tona të deritanishme, në fushën e prodhimit, sektorët më të prekur do të jenë: prodhues-eksportuesit e fruta /perimeve, tullave, çimentos, ujit në shishe. Prej më shumë se një muaji kemi marrë sinjale shqetësuese nga anëtarët tanë, sipërmarrje prodhuese-eksportuese, të cilët kishin marrë informacion në rrugë jozyrtare për vlerën që ishte përcaktuar në kontratën koncesionare për mjetet e ndryshme të transportit. Tarifa prej 45 euro për çdo udhëtim vajtje-ardhje për një eksportues, i cili transporton një mall me vlerë mbi 10.000 euro, nuk sjell ndonjë rritje domethënëse të çmimeve, me të cilat konkurrojnë produktet tona në Kosovë, ndërsa për për një eksportues, i cili transporton mallra me vlerë më poshtë se kaq, ndjeshmëria rritet dhe cmimet bëhen më pak konkurruese. Nuk duhet të harrojmë se eksportuesit tanë e kanë kapur dhe dominuar tregun e Kosovës me forcat e veta dhe duke konkurruar fuqishëm me çmime dhe cilësi ndaj produkteve serbe apo maqedonase. Nuk duhet të harrojmë se përveç problemeve të shumta në procesin e prodhimit apo të barrierave në dogana, ato nuk kanë marrë asnjëherë ndonjë ndihmë domethënëse për promovim apo mbështetje nga qeveria për të kapur tregjet e huaja.

Në rastin e produkteve si uji, tullat, çimento apo fruta-perimet, situata kthehet bllokuese, pasi do të ketë një rritje të kostos së produkteve nga 7-12% vetëm me aplikimin e tarifës. Kjo përkthehet me humbjen e menjëhershme të tregut të Kosovës dhe të rajonit për këtë grup produktesh. Disa nga fabrikat e prodhimit kanë impenjuar një kapacitet prodhues prej 30% të dedikuar vetëm për këtë treg dhe mbyllja e saj do të krijonte një precedent edhe në punësimin gjatë muajve në vijim, deri në zëvendësimin e këtij tregu me tregjet e tjera përtej rajonit.

Prodhuesit kanë dalë kundër pagesës së rrugës Durrës-Kukës, me argumentin se goditen në vlera të konsiderueshme eksportet shqiptare drejt Kosovës. Sekretari i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve, z. Arben Shkodra deklaron për Ekonomix.al se qeveria ka bërë gafa me marrëveshjen koncensionare në dëm të prodhuesve dhe eksportuesve shqiptarë, pasojat e të cilave do t’i ndjejë ekonomia.

Sa preken prodhuesit dhe eksportuesit shqiptarë nga taksa e rrugës së Kombit?

Së pari, më lejoni të qartësoj qëndrimin dhe pozicionin e Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë në këtë situatë kaotike, por edhe problematike në të njëjtën kohë. Si një organizatë, e cila është krijuar për të mbështetur prodhuesit dhe eksportuesit shqiptarë, ne kemi parë me shqetësim situatën e krijuar së fundmi, në lidhje me përplasjet e forta sociale, që ndodhen në rrugën Milot-Morinë, e cila ka sjellë një reagim të fortë, qoftë të qytetarëve, por edhe të sipërmarrjes në vend. Kjo situatë ka krijuar një pakënaqësi sociale të paevitueshme, por edhe vështirësi të shumta për sipërmarrjen prodhuese-eksportuese, sidomos ato që prekin tregun e Kosovës. Sipas nesh, kjo situatë do të mund të evitohej, nëse autoritetet shtetërore do të kishin aplikuar me kohë konsultimin publik, qoftë me qytetarët, por edhe me sipërmarrjen, e cila preket drejtëpërsëdrejti nga aplikimi i përcaktimeve të kontratës koncesionare.

Së dyti, konstatojmë me shqetësim një mungesë profesionalizmi në konceptimin e kontratës koncesionare, pasi përmendet vazhdimisht fjala “taksë”, ndërkohë që kjo vlerë është “tarifë”. Madje, gafa vazhdon edhe më tej, kur kësaj “takse” i shtohet edhe TVSH-ja. Kjo ka sjellë jo pak konfuzion edhe në analizën e ditëve të fundit, nëse është “taksë apo tarifë”. Sic e dimë, taksat në Republikën e Shqipërisë janë të përcaktuara qartazi në ligjin “Për Taksat Kombëtare”.

Së treti, e konsiderojmë të cuditshme sjelljen e qeverisë në lidhje me politikat e saj ekonomike, pasi në njërin krah diskutohen masat per “de-euroizimin” e tregut dhe nga ana tjetër, kjoqeveri harton, nënshkruan dhe implementon kontrata me sipërmarrës vendas në monedhën euro. Kjo sipas nesh, është coroditëse dhe në vijim, krijon vështirësi për sipërmarrjen prodhuese-eksportuese. Më lejoni t’iu kujtoj për problematikën që vazhdon të sjellë ndryshimi i menjëhershëm i kursit të këmbimit, i cili dëmton rëndë eksportuesit shqiptarë.

Tani për t’iu kthyer pyetjes tuaj se sa preken prodhuesit-eksportuesit me Kosovën dhe rajonin, mund t’iu them, se deklaratat e ministrave të qeverisë se nuk do të ketë asnjë impakt në shkëmbimet tregtare janë krejtesisht të gabuara dhe ndoshta të papërgjegjshme.

Cilët janë sektorët që e ndjejnë më shumë?

Sipas të gjitha të dhënave tona të deritanishme, në fushën e prodhimit, sektorët më të prekur do të jenë: prodhues-eksportuesit e fruta /perimeve, tullave, cimentos, ujit në shishe. Prej më shumë se një muaji kemi marrë sinjale shqetësuese nga anëtarët tanë, sipërmarrje prodhuese-eksportuese, të cilët kishin marrë informacion në rrugë jozyrtare për vlerën që ishte përcaktuar në kontratën koncesionare për mjetet e ndryshme të transportit. Tarifa prej 45 euro për cdo udhëtim vajtje-ardhje për një eksportues, i cili transporton një mall me vlerë mbi 10.000 euro, nuk sjell ndonjë rritje domethënëse të cmimeve, me të cilat konkurrojnë produktet tona në Kosovë, ndërsa për për një eksportues, i cili transporton mallra me vlerë më poshtë se kaq, ndjeshmëria rritet dhe cmimet bëhen më pak konkurruese. Nuk duhet të harrojmë se eksportuesit tanë e kanë kapur dhe dominuar tregun e Kosovës me forcat e veta dhe duke konkurruar fuqishëm me cmime dhe cilësi ndaj produkteve serbe apo maqedonase. Nuk duhet të harrojmë se përvec problemeve të shumta në procesin e prodhimit apo të barrierave në dogana, ato nuk kanë marrë asnjëherë ndonjë ndihmë domethënëse për promovim apo mbështetje nga qeveria për të kapur tregjet e huaja.

Në rastin e produkteve si uji, tullat, cimento apo fruta-perimet, situata kthehet bllokuese, pasi do të ketë një rritje të kostos së produkteve nga 7-12% vetëm me aplikimin e tarifës. Kjo përkthehet me humbjen e menjëhershme të tregut të Kosovës dhe të rajonit për kët grup produktesh. Disa nga fabrikat e prodhimit kanë impenjuar një kapacitet prodhues prej 30% të dedikuar vetëm për këtë treg dhe mbyllja e saj do të krijonte një precedent edhe në punësimin gjatë muajve në vijim, deri në zëvendësimin e këtij tregu me tregjet e tjera përtej rajonit.

A do të ketë ndikimi edhe tek importet e Kosovës drejt Shqipërisë?

Në lidhje me efektin që do të sjellë në importet e Kosovës në Shqipëri, mund t’iu them se jemi në kontakt të vazhdueshëm me Klubin e Prodhuesve të Kosovës, të cilët janë mjaft të shqetësuar për këtë situatë, por edhe për efektet që do të prodhojë kjo politikë publike tashme e koncesionuar. Sipas tyre, tarifat që do të fillojnë te aplikohen sipas kontratës koncesionare, janë bllokuese për importet e tyre dhe si fillim, do të sillnin rritje të cmimeve dhe më pas, humbje të tregut shqiptar për to. Më lejoni t’iu kujtoj përpjekjet e vazhdueshme që të dy Klubet e Prodhuesve kanë bërë dhe vazhdojnë të bëjnë për krijimin e lehtësirave, qoftë fiskale, tarifore, por edhe procedurale me qëllim rritjen e shkëmbimeve tregtare midis dy vendeve dhe hartimin e një strategjie të përbashkët për t’u qasur ndryshe në Zonën Ekonomike Rajonale.

Në lidhje me efektin që do të sjellë në importet e Kosovës në Shqipëri, mund t’iu them se jemi në kontakt të vazhdueshëm me Klubin e Prodhuesve të Kosovës, të cilët janë mjaft të shqetësuar për këtë situatë, por edhe për efektet që do të prodhojë kjo politikë publike tashme e koncesionuar. Sipas tyre, tarifat që do të fillojnë te aplikohen sipas kontratës koncesionare, janë bllokuese për importet e tyre dhe si fillim, do të sillnin rritje të cmimeve dhe më pas, humbje të tregut shqiptar për to. Më lejoni t’iu kujtoj përpjekjet e vazhdueshme që të dy Klubet e Prodhuesve kanë bërë dhe vazhdojnë të bëjnë për krijimin e lehtësirave, qoftë fiskale, tarifore, por edhe procedurale me qëllim rritjen e shkëmbimeve tregtare midis dy vendeve dhe hartimin e një strategjie të përbashkët për t’u qasur ndryshe në Zonën Ekonomike Rajonale.

Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë mori pjesë në tryezën teknike sektoriale me Ministrinë e Punës, organizuar nga Ministria e Shtetit për Mbrojtjen e Sipërmarrjes. Në këtë tryezë u diskutuan problematikat dhe sugjerimet e grupeve të interesit mbi çështjet përkatëse si dhe në formulimin e  rekomandimeve mbi hartimin e një strategjie për nxitjen e punësimit dhe përfshirjen e komunitetit të biznesit në mënyrë aktive në këtë strategji.

Problematikat dhe çështjet që Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë ka dërguar pranë Ministrisë së Shtetit për Mbrojtjen e Sipërmarrjes për tu diskutuar në këtë tryezë me përfaqësues të Ministrisë së Punës, janë:

• Mos zbatimi i vazhdueshëm i procesit të konsultimit paraprak dhe përgjatë miratimit të akteve ligjore dhe nënligjore, në shkelje flagrante të ligjit (për Ministrinë dhe agjencitë e varësisë);
• Problematika të hasura me zbatimi e Kodit të Punës dhe akteve nënligjore pasi krijon vështirësi dhe pengesa për sipërmarrjen prodhuese;
• Problemet dhe shtimi i kostos për sipermarrjet prodhuese nga aplikimi i VKM për kufijtë dhe kriteret e përcaktimit të shpërblimit që i përgjigjet pagës së përfituar në natyrë dhe që i shtohet pagesës për pushimet vjetore;
• Problematikat e krijuara nga zbatimi dhe funksionimi i ligjit për sinjalizuesit.