Lajme

Intervista e Ilda Baraj, anëtare e Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, dhënë për revistën “Monitor”

Përballja me kërkesat e reja për procesin e integrimit të Bashkimit Europian ka nisur edhe për prodhuesit e materialeve të ndërtimit. Ilda Baraj, anëtare e Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, thotë se kompanitë e sektorit po përgatiten për investime të konsiderueshme në teknologji, mbrojtje të mjedisit dhe përmbushje të standardeve teknike.

Znj. Baraj thekson se në këtë periudhë tranzicioni, deri në anëtarësimin e Shqipërisë në BE, kostot e transformimit do të përballohen kryesisht nga vetë bizneset. Për shkak të vështirësive financiare, për rrjedhojë sipas saj pritet që një pjesë e kompanive të mos arrijnë të mbijetojnë dhe të falimentojnë.

Sa të përgatitura janë kompanitë prodhuese të materialeve të ndërtimit, por edhe ato zhvilluese, për përmbushjen e standardeve të BE-së?

Kompanitë e mëdha prodhuese të materialeve të ndërtimit, që prej vitesh operojnë në treg, kanë nisur të marrin masa për përafrimin me standardet e BE-së. Kjo ka filluar me investime inovative në mbrojtje të mjedisit dhe komunitetit. Shembull për këtë është kompania e prodhimit të tullave K.I.D Alb sh.p.k., e cila ka ndërmarrë investime inovative.

Edhe fabrikat e prodhimit të çimentos kanë realizuar investime për ndryshimin e teknologjisë, me qëllim që të jenë më miqësore me mjedisin.

Disa kompani janë në proces përshtatjeje me standardet e BE-së. Por, nga ana tjetër, një pjesë e konsiderueshme e kompanive, për shkak të mungesës së kapaciteteve financiare dhe njerëzore, janë ende larg përmbushjes së këtyre standardeve.

A jeni në dijeni të të dhënave konkrete për sektorin?

Ende nuk ka nisur një monitorim i plotë i kompanive për kontrollin e përmbushjes së standardeve. Megjithatë, bizneset tashmë kanë udhëzimet dhe një busull orientuese se cilave standarde duhet t’u referohen.

Prej 5 vitesh, që kur nisi diskutimi për investimet në teknologji për reduktimin e emetimeve të lëndëve djegëse të dëmshme për mjedisin, kompania e prodhimit të tullave K.I.D Alb ka përmirësuar sistemet e filtrimit dhe teknologjinë prodhuese.

Edhe kompani të tjera serioze, përfshirë prodhuesit e çimentos, e kanë nisur tashmë këtë proces.

Megjithatë, prodhuesve u është ngarkuar ndër vite një barrë fiskale e lartë krahasuar me prodhuesit e materialeve të ndërtimit në rajon, duke sjellë rritje të kostove të prodhimit. Gjithashtu mungojnë lehtësitë për promovimin e produkteve shqiptare.

A arrin biznesi ta përballojë financiarisht koston e transformimit?

Deri tani, 90% e bizneseve prodhuese anëtare të Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve e kanë përballuar vetë koston e investimeve për transformimin e teknologjisë dhe përmirësimin e standardeve. Investimet janë mbështetur nëpërmjet financimit bankar, ose me burimet e vetë kompanive.

Duhet pranuar se Ministria e Mjedisit ka qenë shumë e pranishme vitet e fundit në dhënien e direktivave, udhëzimeve dhe monitorimin e emetimeve të lëndëve të dëmshme, por kostoja është përballuar vetëm nga bizneset.

Nga ana tjetër, jo të gjitha kompanitë prodhuese mund ta përballojnë këtë kosto. Edhe në vendet që janë anëtarësuar në BE para Shqipërisë ka ndodhur që shumë biznese të mos arrijnë ta përballojnë këtë proces.

Tregu europian është një mundësi për kompanitë, por për të mbijetuar, ato duhet të jenë efikase. Kompanitë shqiptare nuk kanë avantazhe të mjaftueshme konkurruese.

Së pari, tregu i brendshëm është i vogël. Së dyti, mungojnë politikat mbështetëse për industrinë prodhuese. Industria prodhuese shpesh shihet si kosto për ekonominë dhe jo si sektor që krijon vlerë të shtuar.

Në shumë raste, në Itali, prodhuesit e tullave e kanë koston e energjisë më të ulët se ne, pasi konsiderohen industri parësore dhe paguajnë tarifa më të favorshme sesa konsumatorët e zakonshëm.

Në Shqipëri, situata është paradoksale. Një qytetar paguan rreth një të tretën e çmimit për 1 kwh energji krahasuar me çmimin që paguan një prodhues.

Disavantazh për eksportuesit mbetet edhe zhvlerësimi i Euros, i cili e bën garën më të pabarabartë. Në tërësi, eksportet kanë shënuar rënie për shkak të humbjeve të shkaktuara nga zhvlerësimi i monedhës europiane.

Duke marrë shkas nga kjo situatë, me hapjen e tregut europian në vend do të vërshojnë produktet e importit.

A do të rritet konkurrueshmëria me hapjen e tregut për eksportet?

Nëse bizneset shqiptare arrijnë të qëndrojnë të forta deri në hapjen e plotë të tregut europian, konkurrueshmëria e tyre do të rritet. Paralelisht, ndikim pozitiv do të kishte edhe hyrja në Eurozonë, pra përdorimi i një monedhe të përbashkët.

Megjithatë, prodhuesit shqiptarë mbartin prej vitesh një barrë financiare, ndërsa kapacitetet prodhuese mbeten të kufizuara. Kjo lidhet edhe me mënyrën si u zhvillua nisma e lirë pas viteve ’90, ndërkohë që vendet e tjera e kanë nisur industrializimin dhe konsolidimin e sektorëve prodhues shumë më herët.

Përfshirja në një treg të përbashkët nuk përbën shqetësim, pasi do të sjellë rregulla të njëjta për të gjitha kompanitë.

Shqetësuese mbetet periudha e tranzicionit, pasi deri në anëtarësimin e Shqipërisë në BE, kostot e transformimit të industrisë prodhuese do të përballohen kryesisht nga vetë bizneset. Gjatë kësaj periudhe, për shkak të vështirësive financiare, pritet që një pjesë e kompanive të mos arrijnë të mbijetojnë dhe të falimentojnë.

Atëherë, në këtë situatë, si mund të ndihmohen prodhuesit vendas nga institucionet shtetërore? Çfarë kërkoni ju prej tyre?

Në takimet e zhvilluara me institucionet shqiptare, një nga përparësitë ka qenë promovimi i markës “Made in Albania”. Kjo është një nismë pozitive, nëse do të përdoret siç duhet për të promovuar bizneset shqiptare që prodhojnë produkte konkurruese për tregun europian.

Po ashtu, biznesi ka shumë nevojë të operojë në një mjedis me rregulla të barabarta loje. Siç e theksova edhe më lart, kostot e prodhimit në Shqipëri janë më të larta sesa për një prodhues në Serbi, Bosnjë-Hercegovinë apo vende të tjera të rajonit, kryesisht për shkak të kostos më të lartë të energjisë, karburanteve dhe lëndëve të tjera djegëse.

Përveç kostove të larta të energjisë, një tjetër disavantazh janë taksat e larta, si TVSH-ja, tatimi në burim, akcizat dhe mungesa e politikave fiskale në mbështetje të prodhimit vendas.

Politika fiskale për akcizën e lëndëve djegëse duhet të rishikohet. Është e nevojshme të ulet akciza për naftën, gazin dhe burimet e tjera të energjisë që përdoren nga industria prodhuese, në mënyrë që bizneset shqiptare të përmirësojnë konkurrueshmërinë e tyre në tregjet rajonale dhe europiane.

“Dyfisho Sipërmarrjen Tënde” është skema e re e financimit që synon të lehtësojë aksesin në kredi për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme në Shqipëri.

Programi parashikon një linjë likuiditeti prej 25 miliardë lekësh nga Banka e Shqipërisë, të mbështetur edhe nga një fond garancie sovrane prej rreth 3 miliardë lekësh nga qeveria.

Bizneset përfituese mund të kenë akses në kredi me interes deri në 3% dhe garanci sovrane deri në 70%, për investime në teknologji, digjitalizim, standarde dhe rritjen e konkurrueshmërisë drejt tregut europian.

Nga standardet e produktit dhe siguria ushqimore, te energjia, mjedisi, konkurrenca, doganat dhe mbrojtja e konsumatorit, procesi i integrimit prek drejtpërdrejt mënyrën se si prodhohet, certifikohet dhe tregtohet në Shqipëri.

Në këtë video shpjegojmë kapitujt kryesorë të negociatave që prekin industrinë shqiptare, sfidat që sjell përafrimi me standardet europiane dhe mundësitë që hap tregu i BE-së me rreth 450 milionë konsumatorë.

Na ndiqni në rubrikat e ardhshme, ku do të trajtojmë veçmas kapitujt më të rëndësishëm për prodhuesit shqiptarë dhe detyrimet që burojnë prej tyre në procesin e integrimit europian.

https://www.instagram.com/reel/DZU5tLoAZ5E/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==

Përgatitja e kompanive shqiptare për tregun e përbashkët europian kërkon informim, ndërgjegjësim dhe transformim të vazhdueshëm. Ky ishte mesazhi i Sekretarit të Përgjithshëm të Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë”, Arben Shkodra, në takimin e tretë të Komitetit të Përbashkët Konsultativ të Shoqërisë Civile BE-Shqipëri.

Z. Shkodra njoftoi se përveç harmonizimit të legjislacionit me Bashkimin Europian, po punohet për reformimin e sistemit të përfaqësimit të sipërmarrjes, përmirësimin e regjistrit të biznesit dhe ngritjen e një procesi të gjerë komunikimi me kompanitë gjatë rrugëtimit drejt integrimit.

Sipas tij, hyrja në tregun e përbashkët europian kërkon standardizimin e produkteve dhe proceseve të prodhimit, përmbushjen e kërkesave teknike dhe sigurimin e certifikimeve të nevojshme, në përputhje me detyrimet që rrjedhin nga kapitujt e negociatave me BE-në.

Z. Shkodra theksoi gjithashtu se informaliteti dhe dezinformimi mbeten ndër faktorët që dëmtojnë mbrojtjen e konsumatorit dhe konkurrencën e ndershme në treg.

“Na pret “dimri i madh”! Biznesi shqiptar të nisë transformimin për integrimin në Bashkimin Europian, përndryshe sfida mund të kthehet në dështim.” Ky ishte mesazhi i Sekretarit të Përgjithshëm të Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë”, Arben Shkodra, i ftuar në “Euroneës Albania” për të folur mbi sfidat që sjell procesi i integrimit për sipërmarrjet.

Sipas tij, Shqipëria po përballet me një ritëm shumë të shpejtë përafrimi të legjislacionit me atë të BE-së, ndërsa bizneset kanë nevojë për më shumë kohë, informacion dhe orientim për të kuptuar ndryshimet që kërkohen.

Z. Shkodra theksoi se tregu i BE-së me rreth 450 milionë konsumatorë përfaqëson një mundësi të madhe për prodhuesit shqiptarë, por hyrja në të kërkon investime të konsiderueshme në standarde, teknologji dhe procese prodhimi.

Ai nënvizoi se bizneset kanë nevojë për një proces të strukturuar përgatitjeje: informim dhe ndërgjegjësim, nisjen e transformimit të brendshëm, si dhe mbështetje financiare dhe jofinanciare për të përballuar kostot e tranzicionit.

“Duhet të kalojmë klasën, por edhe të mbajmë notën”, u shpreh Z. Shkodra, duke theksuar se nëse procesi nis tani, pesë vitet e ardhshme mund të shfrytëzohen për të ndihmuar bizneset që të përgatiten për konkurrencën në tregun europian.

“Qeveria duhet të nisë një plan të detajuar kombëtar për kapitujt e negociatave me BE-në, në mënyrë që biznesi të përgatitet për sfidat që e presin.” Ky ishte mesazhi kryesor i Sekretarit të Përgjithshëm të Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë”, Arben Shkodra, gjatë Konferencës së Parë Kombëtare të Industrisë së Përpunimit të Qumështit.

Sipas tij, bizneset shqiptare duhet të përgatiten që tani për një proces transformimi të thellë, pasi integrimi europian do të shoqërohet me dhjetëra standarde, akte ligjore dhe detyrime të reja që lidhen me kapitujt e negociatave me Bashkimin Europian.

Shkodra theksoi se Shqipëria ka nevojë për një strategji konkrete dhe të koordinuar, që të orientojë dhe mbështesë sipërmarrjet në këtë fazë. Ai nënvizoi gjithashtu se integrimi në BE nuk sjell vetëm sfida, por edhe një mundësi të rëndësishme për prodhuesit shqiptarë që investojnë në standarde, identitet dhe konkurrueshmëri.

Në një dalje në A2CNN, përballë Ministrit të Financave Petrit Malaj, Sekretari i Përgjithshëm i Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë”, propozoi ngritjen e një Instituti të Politikave Ekonomike, që do të ndihmonte në analizë, parashikim dhe orientim më të qartë të reformave. Z. Shkodra theksoi se ky është një moment historik për ekonominë shqiptare, ku biznesi duhet të ndërgjegjësohet për standardet e reja që sjell integrimi në BE.

Sipas tij, mënyra si është bërë biznes deri më sot nuk është më e mjaftueshme — transformimi i brendshëm, nga menaxhimi financiar te raporti me tregun dhe punonjësit, është kyç për të përballuar kërkesat e tregut europian. Në të njëjtën linjë, u nënvizua edhe nevoja për analiza më të thelluara, për të orientuar zhvillimin drejt sektorëve ku Shqipëria ka avantazh real konkurrues.

“Transformoni ndërmarrjet tuaja” – kjo ishte thirrja e Sekretarit të Përgjithshëm të Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë”, drejtuar operatorëve të biznesit. Arben Shkodra theksoi se pa transformim të brendshëm, bizneset nuk do t’ia dalin të dërgojnë prodhimet e tyre në tregjet e BE-së.

Ai nënvizoi se transformimi duhet të përfshijë aspektin e organizimit të brendshëm, inovacionin dhe digjitalizimin, ndërsa prioritet i rëndësishëm duhet të jetë kërkimi shkencor. Në këtë proces, sipas tij, qeveria duhet të mbështesë biznesin në shumë drejtime duke filluar nga informimi, rritja e kapaciteteve, instrumentat financiare etj. Deklaratat, z. Shkodra i bëri në aktivitetin e organizuar nga AKU, “Siguria ushqimore, prioritet kombëtar dhe përgjegjësi e përbashkët për integrimin në BE”, ku ishin të pranishëm Kryeministri Rama, Ambasadori i BE-së në Shqipëri, Silvio Gonzato, Drejtorja e AKU-së, Blerina Gjylameti, si dhe operatorë të biznesit ushqimor.

Sekretari i Përgjithshëm i Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë”, Arben Shkodra, në një intervistë me gazetaren Aurora Sulçe në A2Business, në A2CNN, thekson se këto investime duhet të mbështeten mbi strategji dhe analiza konkrete, duke shfrytëzuar jo vetëm kapitalin, por edhe eksperiencën nga tregje të zhvilluara. Sipas tij, përqendrimi aktual në tregun e pasurive të paluajtshme lidhet me mungesën e orientimit drejt sektorëve të tjerë me potencial. Përcaktimi i sektorëve prioritarë dhe i modelit ekonomik nga qeveria është kyç për të orientuar investimet drejt zhvillimit.

“Bashkimi Europian ofron shumë mundësi por është një treg i vështirë. Përgatitja duhet të nisë që sot, në mënyrë që ndërmarrjet tona të bëhen konkurruese në një treg të rregulluar dhe kërkues. Informimi, njohja e tregut dhe bashkëpunimi me diasporën ekonomike janë çelësi i suksesit” këto mesazhe u theksuan gjatë Forumit të Biznesit të Diasporës, në kuadër të Samitit të Katërt të Diasporës 🇦🇱, ku mori pjesë edhe Sekretari i Përgjithshëm i Shoqatës “Bashkimi i Prodhuesve Shqiptar”, Arben Shkodra.